तलबको आयकर (नेपाल, आ.व. २०८३/८४)
आ.व. २०८३/८४ का IRD दरअनुसार तलबबाट वर्षमा कति कर लाग्छ, कुन स्ल्याबमा, SSF/सञ्चय कोष र बीमाले कति घटाउँछ — र हातमा महिनाको कति आउँछ। गत वर्षको हिसाब पनि मिल्छ।
आ.व. २०८३/८४ को आयकर ऐनअनुसारको अनुमान हो, कर सल्लाह वा विवरण होइन। हरेक बजेटसँग दर फेरिन्छ; page ले आफ्नो वर्ष र स्रोत भनेको छ ताकि थाहा होस्।
वर्षको रू 12,00,000 बाट रू 1,32,000 घटाएपछि रू 10,68,000 मा कर लाग्छ। आ.व. २०८३/८४ का स्ल्याबले टुक्रा-टुक्रामा लिन्छन् — पहिलो 10.00 लाख ०% (SSF मा जोडिएकाले १% सामाजिक सुरक्षा कर तिर्नु पर्दैन), त्यसमाथिका टुक्रामा माथिल्ला दर। पहिलो १० लाख १% (SSF/निवृत्तभरण कोषका सदस्यलाई ०%), त्यसपछि १०%, २०%, २७% र ४० लाखमाथि २९% (२७% + २% थप)। एकल र दम्पतीको स्ल्याब एउटै।
त्यो वर्षको रू 6,800, महिनाको रू 566.67 — कमाइको 0.6%, यद्यपि माथिल्लो टुक्रामा 10% लाग्छ। यी दुई अङ्कबीचको फरक नै "स्ल्याब" को अर्थ हो।
| आम्दानीको टुक्रा | दर | कर |
|---|---|---|
| 10,00,000 | 0% (SSF: १% माफ) | 0 |
| 68,000 | 10% | 6,800 |
- Payslip हेर्नुहोस्: रोजगारदाताले झन्डै यहाँको मासिक अङ्क (TDS) काट्नुपर्छ। जता भए पनि ठूलो फरक भए लेखा शाखामा सोध्ने विषय हो।
- हरेक बजेटसँग दर फेरिन्छ — payslip अर्को वर्षको भए माथि त्यही वर्ष छानेर मिलाउनुहोस्।
- आ.व. २०८३/८४ का दर र स्ल्याब (लागू 2026-07-17, IRD सँग पछिल्लो जाँच 2026-09-04): पहिलो १० लाख १% (SSF/निवृत्तभरण कोषका सदस्यलाई ०%), त्यसपछि १०%, २०%, २७% र ४० लाखमाथि २९% (२७% + २% थप)। एकल र दम्पतीको स्ल्याब एउटै।
- पहिलो स्ल्याबको १% सामाजिक सुरक्षा कर SSF वा निवृत्तभरण कोषमा योगदान गर्नेलाई लाग्दैन; सञ्चय कोष / CIT मात्र भए लाग्छ।
- अवकाश कोष (SSF, सञ्चय कोष, CIT) आम्दानीको एक-तिहाइ वा रू 5,00,000 सम्म घट्छ; जीवन बीमा रू 40,000 सम्म; स्वास्थ्य बीमा रू 20,000 सम्म; सन्ततिको शिक्षण शुल्क २५%, बढीमा रू 25,000।
- तलब मात्र; दुर्गम भत्ता, अपाङ्गता छुट, औषधोपचार कर मिलान, घरको बीमा छुट, भाडा वा व्यवसायको आम्दानी छैन।
- हातमा आउनेले अरू कट्टी (ऋण, पेश्की, संघ शुल्क) गन्दैन।
कानुनी आधार र आधिकारिक स्रोत
| लागू हुने | कानुन / आधार | लागू मिति | पछिल्लो जाँच | आधिकारिक स्रोत |
|---|---|---|---|---|
| आ.व. २०८३/८४ (हालको) | आयकर ऐन २०५८, अनुसूची १ — आ.व. २०८३/८४ का लागि IRD ले प्रकाशित गरेको दर (२२ साउन २०८३) | ird.gov.np | ||
| आ.व. २०८२/८३ | आयकर ऐन २०५८, अनुसूची १ — आर्थिक ऐन २०८२ (गत वर्ष; IRD को दर-पाना यस पटक पुनः जाँचिएको छैन) | ird.gov.np |
मिति ईस्वी (YYYY-MM-DD) मा। पछिल्लो जाँचपछि कानुन वा बजेट फेरिएको भए आधिकारिक स्रोत नै मान्य हुन्छ।
एउटा उदाहरण
फारममा सुरुमै यी अङ्क (NPR मा) राखिएका छन्, ताकि आफ्नो हाल्नुअघि कसरी काम गर्छ हेर्न सकियोस्। यी बनाइएका अङ्क हुन् — कसैका साँचो अङ्क होइनन्।
प्रायः सोधिने प्रश्न
आ.व. २०८३/८४ मा के फेरियो?
IRD को २०८३/८४ को दर-पानामा ६ को सट्टा ५ स्ल्याब छन्: पहिलो १० लाख १% (पहिले ५ लाख थियो), त्यसपछि १५ लाखसम्म १०%, २५ लाखसम्म २०%, ४० लाखसम्म २७% र त्यसमाथि २९% (२७% + २% थप कर) — माथिल्लो दर ३९% थियो। अब एकल र दम्पतीका स्ल्याब एउटै। सन्ततिको शिक्षण शुल्कमा छुट (२५%, बढीमा २५,०००) पनि पानामा छ।
पूरै तलबमा २७% लाग्छ?
लाग्दैन — त्यो स्ल्याबमा पर्ने टुक्रामा मात्र। पहिला लाखहरूमा १% (SSF सदस्यलाई शून्य), र हरेक स्ल्याब आफ्नै टुक्रामा। त्यसैले page को औसत दर माथिल्लो दरभन्दा धेरै कम छ।
SSF ले १% किन बचाउँछ?
पहिलो स्ल्याबको १% सामाजिक सुरक्षा कर हो। सामाजिक सुरक्षा कोष वा निवृत्तभरण कोषमा योगदान गरिरहेकालाई फेरि लगाइँदैन, त्यसैले पहिलो स्ल्याब ०% हुन्छ।
दशैँ बोनस र भत्तामा कर लाग्छ?
लाग्छ — चाडपर्व बोनस, महँगी र प्रायः भत्ता करका लागि तलब हुन्। बोनस "वर्षमा थप" मा हाल्नुहोस्।
यहाँ हालेको अङ्क तपाईँहरू राख्नुहुन्छ?
राख्दैनौँ। हिसाब गर्न मात्र प्रयोग हुन्छ, कतै सुरक्षित गरिँदैन, र page को ठेगानामा पनि देखिँदैन।
यी अनुमान हुन्। नतिजा तपाईँले हाल्नुभएको अङ्क र तल लेखिएका मान्यतामा भर पर्छ। यो वित्तीय सल्लाह होइन — बैंक, रोजगारदाता वा सम्बन्धित निकायको नियम फरक हुन सक्छ। ठूलो निर्णय गर्नुअघि उहाँहरूसँग पक्का गर्नुहोस्।
तपाईँको अङ्क हामी राख्दैनौँ। तलब, ऋण र बचत जस्ता अङ्क हिसाब गर्न मात्र प्रयोग हुन्छन् — कतै सुरक्षित गरिँदैनन्, र page को ठेगानामा पनि देखिँदैनन्। सम्झिइने एउटै कुरा तपाईँको देश र भाषाको रोजाइ हो (सानो cookie), ताकि अर्को पटक मुद्रा सुझाउन सकियोस् — तपाईँले हालेको कुनै अङ्क होइन। गन्ती (हिसाब भयो भन्ने मात्र) नामरहित हुन्छ; कति रकम भन्ने कतै जाँदैन।